የአፍሪካ ኅብረት የቀድሞው የናይጄሪያ ፕሬዝዳንት ኦሉሴጉን ኦባሳንጆ በኢትዮጵያ እና በሶማሊያ መካከል ያለውን ውጥረት ለማርገብ ንግግር እንዲያስጀምሩ ጠየቀ።

የኅብረቱ የሰላም እና የፀጥታ ምክር ቤት ረቡዕ ጥር 08/2016 ዓ.ም. ባደረገው ስብሰባ ነው ይህን ምክረ ሐሳብ ያቀረበው።

ከሁለት ሳምንት በፊት ኢትዮጵያ እና ሶማሊያ የግዛቴ አካል ናት የምትላት ሶማሊላንድ የባሕር በር ለመስጠት እና በምላሹ እንደ አገር ዕውቅና ለማግኘት የሚያስችል የመግባቢያ ስምምነት ከተፈራረሙ በኋላ በአፍሪካ ቀንድ ውጥረት መንገሱ ይታወቃል።

ሶማሊያ ኢትዮጵያ ከሶማሊላንድ ጋር የደረሰችው ስምምነት ሉዓላዊነቷን የሚጥስ መሆኑን በመግለጽ ውድቅ ያደረገችው ሲሆን፣ በከፍተኛ ባለሥልጣናቷ በኩልም ዛቻ እና ማስጠንቀቂያ ስትሰነዝር ቆይታለች።

ይህንን ውጥረት በተመለከተ ዛሬ ረቡዕ ስብሰባ ያደረገው የአፍሪካ ኅብረት የሰላም እና የፀጥታ ምክር ቤት የሁለቱን አገራት ተወካዮች አስተያየት ማድመጡን ባወጣው መግለጫ አመልክቷል።

በኅብረቱ የኢትዮጵያ መንግሥት ተወካይ አምባሳደር አየለ ሊሬ እና የሶማሊያው አቻቸው አምባሳደር አብዱላሊ ዋርፋ ንግግር አሰምተዋል።

ምክር ቤቱ በቅርቡ ጠቅላይ ሚኒስትር ዐቢይ አሕመድ እና ነጻ አገርነቷን ያወጀችው የሶማሊላንድ ፕሬዝዳንት ሙሴ ቢሂ የገቡትን ስምምነት ተከትሎ በኢትዮጵያ እና በሶማሊያ መካከል የተፈጠረውን ውጥረት በተመለከተ ውይይት አድርጓል።

በሁለቱ አገራት መካከል የተፈጠረውን ውጥረት ተከትሎ የአፍሪካ ኅብረት ኮሚሽነር ሙሳ ፋኪ ማሕማት መግለጫ ማውጣታቸው ይታወሳል።

ኮሚሽነሩ በመግለጫቸው የኢትዮጵያ እና የሶማሊያን ጨምሮ ሁሉም የኅብረቱ አገራት ሉዓላዊነት እና የግዛት አንድነት መከበር እንዳለበት ጠቅሰዋል።

ምክር ቤቱ በዛሬው ስብሰባው ኢትዮጵያም ሆነች ሶማሊያ በኅብረቱ እና በዓለም አቀፉ ሕግ መሠረት ውጥረቱን እንዲያረግቡ ጥሪ አቅርቧል።

ምክር ቤቱ ባወጣው መግለጫ አክሎ የውጭ ኃይሎች በሁለቱ የኅብረቱ አባል አገራት መካከል ጣልቃ ከመግባት እንዲቆጠቡም አሳስቧል።

መግለጫው ጨምሮ ሁለቱ አገራት ያላቸውን የጎረቤትነት መንፈስ ከሚያውክ ተጨማሪ ተግበር እንዲቆጠቡ አሳስቦ አለመግባባታቸውን በንግግር እንዲፈቱም መክሯል።

የሰላምና የፀጥታ ምክር ቤቱ የኅብረቱ አፍሪካ ቀንድ ተወካይ የሆኑት የቀድሞው የናይጄሪያው ፕሬዝዳንት ኦሌሴጉን ኦባሳንጆን በአስቸኳይ እንዲያሰማሩ ለአፍሪካ ሕብረት ኮሚሽን ሊቀመንበር ጥያቄ አቅርቧል።

ኦሉሴጉን ኦባሳንጆ የኅብረቱ ሊቀመንበር የአፍሪካ ቀንድ ልዩ መልዕክተኛ ሆነው በኢትዮጵያ እና በሱዳን ውስጥ ያሉ ግጭቶች መፍትሄ እንዲያገኙ ጥረት ሲያደርጉ መቆየታቸው ይታወቃል።

ኦባሳንጆ በሰሜን ኢትዮጵያ ለሁለት ዓመታት የተካሄደው የእርስ በርስ ጦርነት እንዲያበቃ ጉልህ ሚና ከነበራቸው አሸማጋዮች መካከል አንዱ ነበሩ።

የምሥራቅ አፍሪካ የልማት በይነ መንግሥታት ድርጅት (ኢጋድ) በኢትዮጵያ እና በሶማሊያ ውዝግብ ዙሪያ ለመነጋገር የጠራው አስቸኳይ ስብሰባ ነገ ሐሙስ ጥር 9/2016 ዓ.ም. በኡጋንዳ ካምፓላ ይደረጋል።

ነገር ግን የኢትዮጵያ መንግሥት ባወጣው መግለጫ “በጊዜ መጨናነቅ” ምክንያት በስብሰባው ላይ መሳተፍ እንደማይችል መግለጹ እየተነገረ ነው።

የሶማሊያው ጠቅላይ ሚንስትር ሐምዛ አብዲ ባሬ ባለፈው ቅዳሜ ከኢትዮጵያ ጋር ጦርነት ውስጥ ለመግባት ዝግጁ ነን ሲሉ ተደምጠዋል።

ከዚህ ከጠቅላይ ሚኒስትሩ ንግግር ሁለት ቀናት በፊት ደግሞ ፕሬዝዳንት ሐሰን ሼክ ሞሐሙድ ኢትዮጵያን የሶማሊያ “ጠላት” ሲሉ ገልጸዋታል።

ኢትዮጵያና ሶማሊላንድ የገቡት ስምምነት

ኢትዮጵያና ሶማሊላንድ በገቡት የመግባቢያ ሰነድ ቃል በቃል ምን እንደሚል ለሕዝብ ይፋ ስላለሆነ ግልፅ አይደለም።

ለዚህም ነው ከኢትዮጵያ እና ከሶማሊላንድ መንግሥታት የተለያዩ መግለጫዎች ሲወጡ የሚስተዋሉት።

የመግባቢያ ሰነድ የግዴታ ተፈፃሚነት ያለው ሰነድ አይደለም። ነገር ግን ሶማሊላንድ ለኢትዮጵያ የባሕር በሯን ለማከራየት ዝግጁ እንደሆነች አሳይታውቃለች።

ስምምነቱ ወታደራዊ ትብብርንም ያቀፈ ነው። ሶማሊላንድ የባሕር በሯን ለኢትዮጵያ ባሕር ኃይል ልታከራይ እንደሆነ ተናግራለች። ይህን አዲስ አበባም አረጋግጣለች።

በምላሹ ሶማሊላንድ ከአትራፊው የኢትዮጵያ አየር መንገድ አክሲዮን ልታገኝ እንደምትችል ተሰምቷል።

ነገር ግን ነገሮች የተወሳሰቡት ኢትዮጵያ ለሶማሊላንድ ዕውቅና ትሰጣለች ወይ? የሚለው ጥያቄ ሲነሳ ነው። የቀድሞዋ የብሪታኒያ ግኝ ግዛት የነበረችው ሶማሊላንድ ነጻ አገርነቷን ካወጀች 30 ዓመት ቢያልፋትም ከየትኛውም አገር የሉዓላዊነት ዕውቅና ማግኘት አልቻለችም።

ስምምነቱ በተፈረመበት ወቅት የሶማሊላንድ ፕሬዝዳንት ሙሴ ቢሂ አብዲ፣ ኢትዮጵያ ለአገራቸው ወደፊት ዕውቅና ልትሰጥ እንደምትችል ተናግረው ነበር።

ኢትዮጵያ ይህን ጉዳይ እስካሁን አላረጋገጠችም። ባይሆን የኢትዮጵያ መንግሥት ከስምምነቱ በኋላ ባወጣው መግለጫ “ለሶማሊላንድን ዕውቅና መስጠትን በተመለከተ አቋም ለመያዝ” መስማማቱን ገልጧል።

አከራካሪ የሆነው ለምንድን ነው?

ሶማሊላንድ ማለት ለሶማሊያ ግዛቷ አንድ ትልቅ አካል ናት። ሶማሊላንድ ከየትኛው አገር ጋር የምትገባው ስምምነት ያለሞቃዲሾ ይሁንታ መሆኑ ለሶማሊያ አደጋ ነው።

የመግባቢያ ሰነዱ በተፈረመ ማግስት ሶማሊያ ስምምቱን “የወረራ ድርጊት” ነው በማለት “ሰላም እና መረጋጋትን” ሊያናጋ እንደሚችል ጠቅሳ ነበር።

በስምምነቱ እጅግ የተቆጣችው ሶማሊያ አምባሳደሯን ከአዲስ አበባ እስከ መጥራት ደርሳለች።

ባለፈው ሰንበት የሶማሊያው ፕሬዘደንት ሐሰን ሼኽ ሞሐሙድ “አገራችንን በምንችለው መንገድ እንመክታለን። የትኛውም ሊረዳን የሚችል አካል ካለ ለመተባበር ዝግጁ ነን” ብለዋል።

ሶማሊላንድ ከሶማሊያ ነፃ መውጣቷን ያወጀችው በአውሮፓውያኑ 1991 ነው። አገር መሆን የሚያስችላት ቁመና አላት። ማለትም የፖለቲካ ሥርዓት፣ መደበኛ ምርጫ፣ የፖሊስ ኃይል እና የራሷ መገበያያ ገንዘብ አላት።

ባለፉት አሥርት ዓመታት ሶማሊያ በግጭት ስትናወጥ ሶማሊላንድ በአንጻራዊነት ሰላማዊ ጊዜ አሳልፋለች።

ነገር ግን የሶማሊላንድ አገር መሆን በየትኛውም ውጫዊ ወገን ዕውቅና አግኝቶ አያውቅም።

ሶማሊላንድ እንዳለችው ኢትዮጵያ ዕውቅና ብትሰጣት ይህ ውሳኔ በአፍሪካ ቀንድ ትልቅ ፖለቲካዊ አንድምታ ይኖረዋል።   ዘገባው የቢቢሲ ነው፡፡

selegna

By selegna

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *